\ 64\ Deslandes L. De lʼonanisme… P. 425. О вмешательстве Э. A. Г. Грефе см.: Guérison d’une idiotie par lʼextirpation du clitoris // Nouvelle Bibliothèque médicale. IX. 1825. P. 256–259.
\ 65\ Ibid. P. 430–431.
\ 66\ См.: Garnier P. Onanisme, seul et à deux, sous toutes ses formes et leur conséquences. Paris, 1883. P. 354–355.
\ 67\ Caradeuc de la Chalotois L.-R. Essai sur l’éducation nationale, ou Plan d’études pour la jeunesse. Paris, 1763.
\ 68\ См.: Pinloche A. La Réforme de l’éducation en Allemagne au dix-huitième siècle. Basedow et le Philantropinisme. Paris, 1889. Ср.: Foucault M. La Volonté de savoir. P. 41 (рус. пер.: Фуко М. Воля к знанию. Указ. соч. С. 125–126).
Лекция 12 марта 1975 года\ 1\ См.: Foucault M. La politique de la santé au XVIII siècle (1976) // Les Machines à guérir. Aux origines de l’hôpital moderne. Dossiers et documents. Paris, 1976. P. 11–21 (воспр.: DE. III. P. 13–27). Этот текст заканчивается так: «Реформа больниц в XVIII веке обязана своим значением той совокупности проблем, которые поднимались городским пространством, массой населения с ее биологическими характеристиками, сплоченной семейной клеткой и телом индивидов». См. также: Politique de l’habitat (1800–1850) / étude réalisée par J.-M. Alliaume, B. Barret-кriegel, F. Béguin, D. Rancière, A. Thalamy. Paris, 1977.
\ 2\ Фуко имеет в виду Ж. Делёза и Ф. Гваттари. См.: Deleuze G., Guattari F. Capitalisme et Schizophrénie. L’Anti-Œdipe. Paris, 1972 (рус. пер.: Делёз Ж., Гваттари Ф. капитализм и шизофрения. Анти-Эдип / пер. Д. кралечкина. Екатеринбург: У-Фактория, 2008).
\ 3\ См.: Foucault M. La Volonté de savoir. P. 170–173 (рус. пер.: Фуко М. Воля к знанию. Указ. соч. С. 235–238).
\ 4\ См. выше, лекция 12 февраля.
\ 5\ См. уже цитированный нами курс «Психиатрическая власть» (в частности, лекции 7 и 14 ноября, 5, 12 и 19 декабря 1973 года и 9 января 1974 года).
\ 6\ кааn Н. Psychopatia sexualis. Lipsiae, 1844. P. 34, 36: «Instinctus ille, qui toti vitae psychicae quam physicae imperat omnibusque organis et symptomatibus suam notam imprimit, qui certa aetate (pubertate) incipit certaque silet, est nisus sexualis. Uti enim cuique functioni organismi humani, quae fit ope contactus cum rebus externis, inest sensus internus, qui hominem conscium reddit de statu vitali cuiusvis organi, ut situs, fames, somnolentia, sic et functio procreationis gaudet peculiari instinctu, sensu interno, qui hominem conscium reddit de statu organorum genitalium et eum ad satisfaciendum huic instinctui incitât. <…> In toto regno animale instinctus sexualis conducit ad copulationem; estque copulation (coitus) naturalis via, qua ens instinctui sexuali satisfacit et munere vitae fungitur, genus suum conservans».
\ 7\ Ibid. P. 37: «Etiamsi in homine nisus sexualis se exolit tempora pubertatis tarnen et antea eius vestigia demonstrari possunt; nam aetate infantili pueri amant occupationes virorum, puellae vero feminarum. Et id instinctu naturali ducti faciunt. Ille instinctus sexualis etiam specie curiositatis in investigandis functionibus vitae sexualis apud infantes apparte; infantes octo vel novem annorum saepe sive invicem genitalia examinant et tales investigationes saepe parentum et pedagogorum curam aufugiunt (haec res est summi momenti et curiositas non expleta validum momentum facit in aetiologia morbi quam describo)».
\ 8\ Ibid. P. 38, 40: «Eo tempore prorumpit desiderium obscurum, quod omnibus ingenii facultatibus dominatur, cuique omnes vires corporis obediunt, desiderium amoris, ille animi adfectus et motus, quo quivis homo saltern una vice in vita adficitur et cuius vis certe a nemine denegari potest. <…> Instinctus sexualis invitât hominen ad coitum, quem natura humana exposcit, nee moralitas nee religio contradincunt».
\ 9\ Ibid. P. 43: «Nisus sexualis, ut ad quantitatem mutationes numerosas offert, ita et ad qualitatem ab norma aberrat, et diversae rationes extant nisui sexuali satisfaciendi et coitum supplendi».
\ 10\ Ibid. P. 43–44 («Onania sive masturbatio»); p. 44 («Puerorum amor»); p. 44 («Amor lesbicus»); p. 45 («Violatio cadaverum»); p. 45 («Concubitus cum animalibus»); p. 43 («Expletio libidinis cum statuis»).
\ 11\ На самом деле речь, вероятно, идет о следующем случае: Voisin A., Socquet J., Motet A. État mental de P., poursuivi pour avoir coupé les nattes de plusieurs jeunes filles // Annales d’hygiène publique et de médecine-légale. XXIII. 1890. P. 331–340. См. также: Magnan V. Des exhibitionnistes // Annales dʼhygiène publique et de médecine-légale. XXIV. 1890. P. 152–168.
\ 12\ кaan H. Psychopatia sexualis. P. 47–48. Связь между нарушением и фантазией описывается в короткой главе под названием «Что такое сексуальная психопатология?».