Читаем 20 esperantaj poemoj онлайн бесплатно

20 esperantaj poemoj

Ирина Кротова

Наука, Образование / Языкознание, иностранные языки

20 стихотворений на эсперанто

Стихотворения подобрала и адаптировала Кротова Ирина,

krotova_i@mail.ru

Метод чтения Ильи Франка

Примечание:

В поэзии на языке эсперанто применяется элизия – выпадение конечного гласного -о в имени существительном и гласного -а в артикле la. Опущенная буква заменяется апострофом. Ударение в усечённом слове не меняется.

Julio BAGHY (1891-1967)

Dum sunsubiro

(На закате: suno – солнце, subiri – заходить, закатываться /о светиле/)

Domaĝe estas maljuniĝi (жалко стареть: maljuna – старый, немолодой)

kaj vidi (и видеть): "jen, ni vane luktis (вот, мы напрасно боролись)".

Disipi ardon (растрачивать пыл),

krei arton (создавать искусство),

eĉ tutan vivon fordediĉi (даже всю жизнь отдать: «посвятить прочь»: dediĉi – посвящать, for – прочь),

se post batalo moko fruktis (если после битвы насмешка была результатом: «плодом»: frukto – фрукт, плод, frukti – плодоносить; приносить плоды, давать результат),

domaĝe estis maljuniĝi!

Domaĝe estas maljuniĝi

kaj sperti (и чувствовать: «испытать»: sperto – опыт, sperti – испытывать на себе, претерпевать): "trompis nin promeso (обмануло нас обещание)".

Oferi multe (жертвовать много),

servi kulte (служить усердно: «культово»),

suferi, spiti, flustri, kriĉi (страдать, противоречить, шептать, вопить: spiti – действовать наперекор, вопреки, kriĉi – кричать /о хищных птицах/),

se glutas viva nin — forgeso (если поглощает жизненное нас – забвение),

domaĝe estis maljuniĝi!

Domaĝe estas maljuniĝi

por putri sub la propraj ruboj (чтобы гнить под собственными отбросами).

Turmente senti (мучительно чувствовать),

ke por penti (что чтобы раскаяться)

ne povus vivoj cent sufiĉi (не могло бы жизней сто хватить = не хватило бы и ста жизней),

se nin pri pravo mordas duboj (если нас о правоте/правильности грызут: «кусают» сомнения: prava – правильный; правый).

Domaĝe estis maljuniĝi!

Domaĝe estas maljuniĝi

kaj grumbli (и ворчать): "jen, aliaj junas (вот, другие молоды: junas = estas junaj)".

Nin ĉio tedas (нам всё надоедает),

ni ne kredas (мы не верим),

ne emas fidi (мы склонны доверять), superstiĉi (быть суеверными),

ĉar nin damnita sobro punas (потому что нас проклятая трезвость/воздержанность наказывает).

Domaĝe estis maljuniĝi!

Domaĝe estas maljuniĝi

kaj senti (и чувствовать): "jam ni superfluas (уже мы лишние: superfluas – estas superfluaj)".

Eĉ vort' amika (даже дружеское слово)

ŝajnas pika (кажется язвительным: «колючим»),

nin vundas (нас ранит), igas malfeliĉi (заставляет горевать).

Ĉar nin mem ami ni enuas (потому что нас самих любить мы скучаем = нам скучно),

domaĝe estis maljuniĝi!

Domaĝe estas maljuniĝi

por frosta tuŝ' de l' MANO OSTA (ради ледяного: «морозного» прикосновения костлявой руки: osto – кость).

Por plua danco (для дальнейшего действия, движения: «танца»)

mankas ŝanco (не хватает возможности: ŝanco – шанс, удача; вероятность, возможность);

neniam rajtis Hom' kondiĉi (никогда не имел права Человек торговаться: «обусловливать, ставить условия»: rajto – право, rajti – иметь право, kondiĉo – условие, kondiĉi – обусловливать),

ĉar vivo estas — mortokosta (потому что жизнь – стоит смерти: morto – смерть, kosti – стоить, иметь цену).

Domaĝe estis maljuniĝi!

Dum sunsubiro

Domaĝe estas maljuniĝi

kaj vidi: "jen, ni vane luktis".

Disipi ardon,

krei arton,

eĉ tutan vivon fordediĉi,

se post batalo moko fruktis,

domaĝe estis maljuniĝi!

Domaĝe estas maljuniĝi

kaj sperti: "trompis nin promeso".

Oferi multe,

servi kulte,

suferi, spiti, flustri, kriĉi,

se glutas viva nin — forgeso,

domaĝe estis maljuniĝi!

Domaĝe estas maljuniĝi

por putri sub la propraj ruboj.

Turmente senti,

ke por penti

ne povus vivoj cent sufiĉi,

se nin pri pravo mordas duboj.

Domaĝe estis maljuniĝi!

Domaĝe estas maljuniĝi

kaj grumbli: "jen, aliaj junas".

Nin ĉio tedas,

ni ne kredas,

ne emas fidi, superstiĉi,

ĉar nin damnita sobro punas.

Domaĝe estis maljuniĝi!

Domaĝe estas maljuniĝi

kaj senti: "jam ni superfluas".

Eĉ vort' amika

ŝajnas pika,

nin vundas, igas malfeliĉi.

Ĉar nin mem ami ni enuas,

domaĝe estis maljuniĝi!

Domaĝe estas maljuniĝi

por frosta tuŝ' de l' MANO OSTA.

Por plua danco

mankas ŝanco;

neniam rajtis Hom' kondiĉi,

ĉar vivo estas — mortokosta.

Domaĝe estis maljuniĝi!

Papilioj

(Бабочки)

Gape mi vagas kun mir' en muzeo (глазея, я брожу с удивлением в музее: gapi – глазеть, таращиться)

inter subvitraj karceroj demonstraj (среди застеклённых: «подстекольных» темниц демонстрационных: vitro – стекло).

Kiom da pruvoj pri esto (сколько доказательств бытия)... Pereo (гибель)!

Kiom da aĵoj subtilaj kaj monstraj (сколько вещей мелких и громадных: subtila – тонкий, нежный, утончённый; мелкий, monstra – чудовищный, уродливый; огромный)!

Tie, florpolvaj (там, в цветочной пыльце: «пыльцевые»: floro – цветок, polva – пыльный), brilantaj juvele (сверкающие, как драгоценные камни: «драгоценно»: juvelo – драгоценность),

jen papilioj (вот бабочки) — surpingle ripozas (на булавках покоятся: surpingle = sur pinglo, pinglo – булавка);

kun etenditaj flugiloj modele (и распростёртые крылья как образец: «модельно, образцово»: modelo – модель, образец)

cent krucumitajn sopirojn pripozas (сто распятых стремлений демонстрируют: sopiri – тосковать, томиться; страстно желать, sopiro – тоска, томление; страстное желание, pozi – позировать; /здесь/ помещать, размещать, выставлять).

Iam vi flugis en pompo galanta (когда-то вы летали в роскоши изящной: «галантной»)

ĉielarkaĵon kaprice rebrili (радугой причудливо: «капризно, прихотливо» переливаться: ĉielo – небо, arko – арка, дуга, ĉielarko – радуга, brili – блестеть, сверкать);

pelis vin ardo de penso flirtanta (гнал вас пыл мысли порхающей)

super la kampoj por nupti (над полями, чтобы жениться: nupto – свадьба), jubili (ликовать).

Kiel kanzonoj ravantaj vi ŝvebis (как песни восхитительные, вы парили),

mutaj minstreloj de herboj kaj floroj (безмолвные менестрели трав и цветов);

amo vin naskis (любовь вас породила), por amo vi strebis (к любви вы стремились)

vigle petole el foro al foroj (резво, игриво издалека в даль: «к далям»: fora – далёкий, отдалённый).

Kiom da formoj (сколько форм, видов), koloroj kaj arto (красок и искусства/умения)

Buntas (пестреет), konkuras konkire efiki (старается: «соперничает» покорить «покорительно воздействовать»: konkiri – /устар./ завоевать, покорить = konkeri)!

Venis, ve (пришёл, увы)!, homo kun pingla ponardo (человек с булавкой-кинжалом: «булавочным кинжалом»)

fiksi la formon (зафиксировать форму, внешний вид), sed koron trapiki (но сердце пронзить).

Inter subvitraj karceroj demonstraj (среди застеклённых темниц демонстрационных)

premas min muta dolor' en muzeo (гнетёт: «сжимает» меня немая боль в музее)...

Kial subtilo (для чего утончённость)?... Por fino tre monstra (для конца очень ужасного: «чудовищного»).

Kial eĉ esto (для чего даже бытие = само бытие)?... Por vant' kaj pereo (для суетности/тщетности и гибели: vanta – пустячный; тщеславный, мелочный, суетный).

Papilioj

Gape mi vagas kun mir' en muzeo

inter subvitraj karceroj demonstraj.

Kiom da pruvoj pri esto... Pereo!

Kiom da aĵoj subtilaj kaj monstraj!

Tie, florpolvaj, brilantaj juvele,

jen papilioj — surpingle ripozas;

kun etenditaj flugiloj modele

cent krucumitajn sopirojn pripozas.

Iam vi flugis en pompo galanta

ĉielarkaĵon kaprice rebrili;

pelis vin ardo de penso flirtanta

super la kampoj por nupti, jubili.

Kiel kanzonoj ravantaj vi ŝvebis,

mutaj minstreloj de herboj kaj floroj;

amo vin naskis, por amo vi strebis

vigle petole el foro al foroj.

Kiom da formoj, koloroj kaj arto

Buntas, konkuras konkire efiki!

Venis, ve!, homo kun pingla ponardo

fiksi la formon, sed koron trapiki.

Inter subvitraj karceroj demonstraj

premas min muta dolor' en muzeo...

Kial subtilo?... Por fino tre monstra.

Kial eĉ esto?... Por vant' kaj pereo.

Hendrik ADAMSON (1891-1946)

Ŝi

(Она)

Hararo via (волосы твои: haro – волос), sukceno (янтарь),

okuloj nigraj (глаза чёрные), agat' (агат),

fajreroj en ili (искры в них: fajro – огонь), rubenoj (рубины)

kaj lip' (а губа), el karn' de granat' (из мякоти граната: karno – плоть; мякоть).

Manetoj sen dub' alabastraj (ручки, без сомнения = совсем как алебастровые),

unget' kvazaŭ rozpetal' (ноготок словно розовый лепесток: rozo – роза, petalo – лепесток),

briletas vi astr' inter astroj (поблёскиваешь ты, звёзда среди звёзд: brili – сверкать, блестеть, astro – светило, небесное тело),

el plej multekosta metal' (из самого дорогого металла: multe – много, kosti – стоить).

Ŝi

Hararo via, sukceno,

okuloj nigraj, agat',

fajreroj en ili, rubenoj

kaj lip', el karn' de granat'.

Manetoj sen dub' alabastraj,

unget' kvazaŭ rozpetal',

briletas vi astr' inter astroj,

el plej multekosta metal'.

Vesperkanto

(Вечерняя песня: vespero – вечер)

Forpasis kure la juneco (промчалась: «прошла бегом» молодость: kuri – бежать),

temp' tro revema sen prudent' (время слишком мечтательное, неразумное: «без благоразумия»: revi – мечтать) –

kaj estingiĝis purpurmeĉo (и погасла багряная лампада: estingi – гасить, purpura – пурпурный, багровый, meĉo – фитиль; /здесь/ светильник, лампада)

en malproksima orient' (в далёком востоке).

Min tro lacigis voj' ŝtonoza (меня слишком утомил каменистый путь: laca – усталый, ŝtono – камень, -oz- – неофиц.суффикс, обозначающий обилие, многочисленность),

sur dorso sidas zorgo-ĝib' (на спине сидит горб забот = спина согнулась от забот: zorgo – забота, ĝibo – горб),

mi iras, iras, senripoza (я иду, иду, без отдыха = не зная отдыха: ripozo – отдых, покой)

vagulo, sub sortbata vip' (бродяга, под хлыстом удара судьбы: vagi – бродить, блуждать, sorto – судьба, участь, bati – бить, ударять).

Min jam (меня уже), post lastaj lacaj paŝoj (после последних усталых шагов),

atendas tombo (ждёт могила): frosta lit' (холодная: «морозная» постель),

kaj ĉirkaŭ kruco (и вокруг креста) el kreskaĵoj (из растений: kreski – расти)

de l' ter (земли) volviĝos sole vit' (обовьётся лишь виноград: volvi – окутывать, обматывать, vito – виноградная лоза).

Vesperkanto

Forpasis kure la juneco,

temp' tro revema sen prudent' –

kaj estingiĝis purpurmeĉo

en malproksima orient'.

Min tro lacigis voj' ŝtonoza,

sur dorso sidas zorgo-ĝib',

mi iras, iras, senripoza

vagulo, sub sortbata vip'.

Min jam, post lastaj lacaj paŝoj,

atendas tombo: frosta lit',

kaj ĉirkaŭ kruco el kreskaĵoj

de l' ter volviĝos sole vit'.

Nikolao ĤOĤLOV (1891-1953)

Chanteclaire

Saluton (привет /тебе/: saluti – приветствовать), heroldo matena (утренний вестник), tro frue (слишком рано), tro frue vi krias (ты кричишь),

Ankoraŭ forestas la lumo (ещё отсутствует свет = ещё не рассвело), eĉ unu radio ne strias (даже один луч = ни одного луча не брезжит: strio – полоса, strii – разлиновывать, расчерчивать);

Ripozas en dolĉa sonĝado dronante (покоится, в сладостный сон погружаясь: droni – тонуть), la paca vilaĝo (мирная деревня)

Kaj sternas la roson krepusko tra tuta herbeja vizaĝo (и стелют росу сумерки по всему лику луга: tra – сквозь, через, herbo – трава, herbejo – луг, vizaĝo – лицо).

Ni du (мы двое), kamaradoj sendormaj (бессонные товарищи: dormo – сон), sur nia posten' sentinelas (на нашем посту стоим: sentinelo – /поэт./ страж):

Vi krias (ты кричишь), – mi skribas la versojn (я пишу /стихотворные/ строки), pri kiuj la koro fabelas (о которых сердце рассказывает: fabelo – сказка, fabeli – рассказывать сказки),

Verŝajne neniu vin aŭdas (вероятно, никто тебя не слышит: vero – правда, истина, ŝajni – казаться), verŝajne neniu ekkonos (вероятно, никто не познает: koni – знать, быть знакомым с чем-л., кем-л.)