Читаем Учебник по Haskell онлайн бесплатно

Учебник по Haskell

Антон Холомьёв

Книга зарегистрирована под лицензией Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs

3.0 Generic license (CC BY-NC-ND 3.0), 2012 год. Вы можете свободно распространять и копировать

эту книгу при условии указания автора. Вы не можете использовать эту книгу в коммерческих

целях, вы не можете изменять содержание книги при копировании или создавать производные

работы на основе содержания этой книги, конечно если это не программный код :) Любое из

указанных ограничений может быть смягчено по договорённости с правообладателем.

Обратная связь: anton.kholomiov@gmail.com

Оглавление

Предисловие

5

1 Основы

7

2 Первая программа

19

3 Типы

34

4 Декларативный и композиционный стиль

53

5 Функции высшего порядка

66

6 Функторы и монады: теория

80

7 Функторы и монады: примеры

99

8 IO

120

9 Редукция выражений

136

10 Реализация Haskell в GHC

149

11 Ленивые чудеса

175

12 Структурная рекурсия

186

13 Поиграем

195

14 Лямбда-исчисление

210

15 Теория категорий

221

16 Категориальные типы

234

17 Дополнительные возможности

245

18 Средства разработки

259

19 Ориентируемся по карте

269

20 Императивное программирование

282

21 Музыкальный пример

299

Приложения

312

3

Содержание

Предисловие

5

Структура книги . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5

Основные понятия . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

6

Благодарности . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

6

1 Основы

7

1.1 Общая картина . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

7

1.2 Типы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

8

1.3 Значения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10

1.4 Классы типов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

Контекст классов типов. Суперклассы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13

1.5 Экземпляры классов типов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14

1.6 Ядро Haskell . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

1.7 Двумерный синтаксис . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

1.8 Краткое содержание . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

1.9 Упражнения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

2 Первая программа

19

2.1 Интерпретатор . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

2.2 У-вей . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

2.3 Логические значения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21

2.4 Класс Show. Строки и символы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

Строки и символы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

Пример: Отображение дат и времени . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

2.5 Автоматический вывод экземпляров классов типов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

2.6 Арифметика . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

Класс Eq. Сравнение на равенство . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26

Класс Num. Сложение и умножение . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26

Класс Fractional. Деление . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

Стандартные числа . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

2.7 Документация . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

2.8 Краткое содержание . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

2.9 Упражнения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32

3 Типы

34

3.1 Структура алгебраических типов данных . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34

3.2 Структура констант . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35

Несколько слов о теории графов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36

Строчная запись деревьев . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

3.3 Структура функций . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39

Композиция и частичное применение . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40

Декомпозиция и сопоставление с образцом . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42

3.4 Проверка типов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

Проверка типов с контекстом . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45

Ограничение мономорфизма . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

3.5 Рекурсивные типы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

3.6 Краткое содержание . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

3.7 Упражнения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

4

4 Декларативный и композиционный стиль

53

4.1 Локальные переменные . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

where-выражения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

let-выражения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55

4.2 Декомпозиция . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55

Сопоставление с образцом . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55

case-выражения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

4.3 Условные выражения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

Охранные выражения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

if-выражения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58

4.4 Определение функций . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58

Уравнения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58

Безымянные функции . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59

4.5 Какой стиль лучше? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61

4.6 Краткое содержание . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63

4.7 Упражнения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

5 Функции высшего порядка

66

5.1 Обобщённые функции . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66

Функция тождества . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66

Константная функция . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66

Функция композиции . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67

Аналогия с числами . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68

Функция перестановки . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

Функция on . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

Функция применения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

5.2 Приоритет инфиксных операций . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70

Приоритет функции композиции . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

Приоритет функции применения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

5.3 Функциональный калькулятор . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72

5.4 Функции, возвращающие несколько значений . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75

5.5 Комбинатор неподвижной точки . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76

5.6 Краткое содержание . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

Основные функции высшего порядка . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

Приоритет инфиксных операций . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

5.7 Упражнения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

6 Функторы и монады: теория

80

6.1 Композиция функций . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80

Класс Category . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81

Специальные функции . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81

Взаимодействие с внешним миром . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81

Три композиции . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82

Обобщённая формулировка категории Клейсли . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82

6.2 Примеры специальных функций . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82

Частично определённые функции . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82

Многозначные функции . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85

6.3 Применение функций . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87

Применение функций многих переменных . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88

Несколько полезных функций . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89

6.4 Функторы и монады . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90

Функторы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90

Аппликативные функторы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91

Монады . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91

Свойства классов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91

Полное определение классов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92

Исторические замечания . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93

6.5 Краткое содержание . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94

6.6 Упражнения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94

5

7 Функторы и монады: примеры

99

7.1 Случайные числа . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101

7.2 Конечные автоматы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102

7.3 Отложенное вычисление выражений . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104

Тип Map . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105

7.4 Накопление результата . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107

Тип-обёртка newtype . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107

Записи . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108

Накопление чисел . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109

Накопление логических значений . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110

Накопление списков . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110

7.5 Монада изменяемых значений ST . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111

Тип ST . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113

Императивные циклы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114

Быстрая сортировка . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115

7.6 Краткое содержание . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117

7.7 Упражнения . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117

8 IO

120

8.1 Чистота и побочные эффекты . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120

8.2 Монада IO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121

8.3 Как пишутся программы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123

8.4 Типичные задачи IO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124

Вывод на экран . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124

Ввод пользователя . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124

Чтение и запись файлов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125

Ленивое и энергичное чтение файлов . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125

Аргументы программы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

Вызов других программ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127

Похожие книги